Kabilar Ijaw sun kasance mutane ne dake zauna a yankin Neja-Delta musamman a jihohin Bayelsa, Ribas da Delta duk da cewa ana samun ‘yan tsiraru a jihohin Akwaibom, Edo da Ondo.
Tarihi ya nuna cewa duk mafi akasarin inda ‘yan wannan kabila ke zaune bakin teku ko babban kogi. Mutane ne da aka sansu da iya ruwa sosai domin kasancewar su mazauna bakin teku ko kogi. Sana’ar wannan kabili ta kaka da kakanni itace kafun kifi wato su da kuma noma.
Batu:
Akwai wani mai suna Sulaiman Auwal Auwal Marshal daya wallafa wani faifan bidiyo (archived here) mai tsawon sakan 31 ya rubuta cewa “ YADDA KABILUN IJAW DAKE JIHAR BAYELSA SUKE GWAJIN DNA WATO GWAJIN KWAYAR HALLITA IDAN SUN HAIHU”
A faifan bidiyon dai anga wata mata ta sanya jariri a cikin ruwa kuma ya kasance a sama ba tare daya nutse ba.
Bincike:
Binciken kafar bindiddigi da bincike ta Alkalanci ta fara da gano cewa an wallafa wannan bidiyo da irin wannan ikirari a harshen turanci a shafukan sada zumunta da dama.
Mun tuntubi wani dan kabilar Ijaw kuma ma’aikaci a ma’aikatar harkokin wajen Najeriya Kimiebi Ebienfa inda yace wannan ikirari na cewa ‘yan kabilar ta Ijaw na gwada kwayar halitta ta DNA ta wannan hanya a matsayin karya ne, ya kara da cewa tabbas a al’adar matan wannan kabila mace na sanya jaririnta a ruwan kogi ko teku domin fara koya masa ko gabatar dashi da ruwa domin jaririn ya koyi tare da iya ninkaya da wuri.
“Muna alfahari da kasancewar mu Ijaw kuma muna zauna a bakin ruwa wasu lokutan ma a saman ruwa. Zaka iya ganin ‘yan kabilar Ijaw sunyi gidaje a saman ruwa kuma suna zaune musamman inda ake kamun kifi da sauran su. Ina tabbatar da cewa a yanwancin lokuta da yaro yakai wata daya da haihuwa kai harma kasa da haka ana fara koya masa iyo ta hanyar sakashi a ruwa ba tare da rike shi ba.”
Akwai wani shafin Facebook mai suna Akpolokpolo D Creek MC shima ya wallafa wannan bidiyo inda yake cewa; “Mu ‘yan kabilar Ijaw ne cikin alfahari muna tabbatar da cewa haka muke yiwa jariran mu wanka. Mun tashi munga al’adar sanya jarirai cikin ruwan teku abar su zuwa yan mintuna.”
Wata matashiya da tayi ikirarin ‘yar kabilar Ijaw ce itama ta wallafa bidiyo a wani shafi mai suna Ijaw Blood inda take tabbatar da wannan al’ada ta sanya jarirai cikin ruwa domin su fara sabawa da ruwa.
Sakamakon Bincike:
Kafar bindiddigi da bincike ta Alkalanci bata sami guri daya da aka tabbatar da cewa sanya jirarai cikin ruwa da ‘yan kabilar Ijaw keyi sunayi ne domin gwajin DNA face al’adar su ta fara koyawa yaransu ruwa tun suna jarirai da suka amince da. Wannan yasa Alkalanci yanke hukuncin cewa wannan ikirari karya ne.
